Sutra 3.23

अनुवाद

मध्येऽवरः प्रसवः (madhye'varaḥ prasavaḥ) दुई विचारहरूको बीचको अन्तरालमा निम्न स्तरको (अणव) सृष्टि हुन्छ।

अर्थ

यो सूत्रले मनको स्वभाव र विचारको उत्पत्ति प्रक्रियालाई व्याख्या गर्दछ। जब एक विचार समाप्त हुन्छ र अर्को विचार सुरु हुनुभन्दा अघिको जुन शून्य वा खाली ठाउँ (मध्य) हुन्छ, त्यहीँबाट सृष्टिको प्रारम्भिक ऊर्जा वा अणव (सीमित) चेतनाको उदय हुन्छ। सामान्य मानिसले यो बीचको खाली ठाउँलाई महसुस गर्न सक्दैन, त्यसैले उनीहरू निरन्तर विचारको प्रवाहमा अल्झिरहन्छन्।

योगीका लागि, यो 'मध्य' बिन्दु नै आत्म-साक्षात्कारको ढोका हो। यदि साधकले दुई विचारहरूको बीचमा रहेको त्यो सूक्ष्म रिक्ततालाई चिन्न सक्यो भने, उसले सीमितता (अणव) बाट मुक्त भई शुद्ध चेतनाको अनुभव गर्न सक्छ। यो सूत्रले विचारहरूको पछाडि लुकेको त्यो रिक्ततामा स्थित हुन सिकाउँछ, जहाँबाट संसारको सृष्टि र लय दुवै भइरहेको हुन्छ।

चिन्तन

आज दिनभरि, जब तपाईं केही काम गरिरहनुभएको हुन्छ, अचानक केही क्षणका लागि रोकिनुहोस्। आफ्नो मनमा एउटा विचार सकिएर अर्को विचार सुरु हुनुभन्दा अघिको त्यो छोटो मौनतालाई पछ्याउने प्रयास गर्नुहोस्। विचारहरू आउनु र जानुलाई मात्र हेर्नुहोस्, तर ती विचारहरूको बीचमा रहेको त्यो अदृश्य र शान्त 'खाली ठाउँ' मा आफ्नो ध्यान केन्द्रित गर्नुहोस्। त्यो रिक्तता नै तपाईंको वास्तविक स्वरूप हो, यो अभ्यासलाई दिनको केही पटक दोहोर्याउनुहोस्।