Sutra 3.24
Translation
मात्रा स्व प्रत्यय सधाने नष्टस्य पुनरुत्थानम्
मात्रा (इन्द्रियहरूको विषयसँगको सम्पर्क) को माध्यमबाट आफ्नो प्रत्यय (आन्तरिक बोध) को सन्धान गर्नाले, नष्ट भएको (विस्मृत भएको) चैतन्यको पुनः उत्थान हुन्छ।
Meaning
यस सूत्रले साधकलाई आफ्नो चेतनाको केन्द्रमा फर्कने उपाय सिकाउँछ। जब हामी बाह्य जगतका विषयहरू (मात्रा) मा अल्झिन्छौँ, तब हाम्रो वास्तविक स्वरूप—शिवत्व—विस्मृत हुन्छ। यहाँ 'मात्रा' भन्नाले इन्द्रियहरूले ग्रहण गर्ने बाह्य वस्तुहरू हुन्। यदि साधकले ती विषयहरूको अनुभव हुँदा नै त्यसको स्रोत वा आधारमा आफ्नो ध्यान केन्द्रित (सन्धान) गर्न सक्यो भने, उसले बाह्य जगतमा हराएको आफ्नो आत्म-बोधलाई पुनः प्राप्त गर्न सक्छ।
यो प्रक्रियाले संसारलाई त्याग्नु पर्दैन, बरु संसारका अनुभवहरूलाई नै आफ्नो आत्म-ज्ञानको सीढी बनाउन प्रेरित गर्छ। जब साधकले बाह्य विषयको बोधसँगै 'यो बोध कसले गरिरहेको छ?' भन्ने प्रश्नको आन्तरिक अनुसन्धान गर्छ, तब विस्मृत भएको चैतन्य पुनः जाग्रत हुन्छ। यसरी, बाह्य इन्द्रिय-विषयहरू नै शिवको प्रकाशमा फर्कने द्वार बन्न पुग्छन्।
Contemplation
आज दिनभरि, जब तपाईं कुनै पनि वस्तु देख्नुहुन्छ वा कुनै शब्द सुन्नुहुन्छ, त्यो अनुभवको क्षणमा एक सेकेन्डका लागि रोकिनुहोस्। आफूलाई सोध्नुहोस्: "यो देख्ने वा सुन्ने चैतन्य को हो?" विषय (object) भन्दा पनि त्यसलाई महसुस गर्ने तपाईंको आन्तरिक बोधमा ध्यान केन्द्रित गर्नुहोस्। बाह्य जगतको हरेक अनुभवलाई आफ्नो वास्तविक स्वरूपमा फर्किने एउटा सानो निमन्त्रणाको रूपमा लिनुहोस्।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.