Sutra 3.28

अनुवाद

दानमात्मज्ञानम् (Dānam ātmajñānam) आफ्नो स्वरूपको ज्ञान नै वास्तविक दान हो।

अर्थ

यस सूत्रले दानको परम्परागत र बाह्य अर्थलाई आन्तरिक र आध्यात्मिक तहमा उचाल्छ। सामान्यतः दान भन्नाले वस्तु वा धनको त्यागलाई बुझिन्छ, तर यहाँ शिव सूत्रले 'आत्मज्ञान' लाई नै सर्वोच्च दान भनी परिभाषित गरेको छ। जब साधकले आफ्नो वास्तविक स्वरूप—जुन स्वयं शिव हो—त्यसलाई चिन्न थाल्दछ, तब उसले आफ्नो सीमित अहङ्कारको बन्धनलाई त्यागिसकेको हुन्छ। यो आत्म-अवबोध नै सबैभन्दा ठूलो दान हो किनकि यसले अज्ञानताको अन्धकारलाई पूर्णतः मेटाइदिन्छ।

आफ्नो स्वरूपमा स्थित हुनु भनेको समस्त भेद-बुद्धिबाट मुक्त हुनु हो। जब साधकले आफूलाई ब्रह्माण्डको अभिन्न अङ्गका रूपमा अनुभव गर्दछ, तब उसले दिने वा लिने भन्ने द्वैत भाव समाप्त हुन्छ। यही अवस्थामा गरिएको आत्म-समर्पण नै वास्तविक दान हो, जहाँ दाता र दानको पात्र बीचको भिन्नता विलय हुन्छ। यो ज्ञानको दान नै सबैभन्दा पवित्र छ किनकि यसले अरूलाई पनि उनीहरूको आफ्नै दिव्यतासँग जोड्न मद्दत गर्दछ।

चिन्तन

आज दिनभरि तपाईंले गर्ने हरेक कार्यमा 'म दिइरहेको छु' भन्ने अहङ्कारलाई हटाएर, 'यो कार्य स्वयं शिवको प्रकाशमा भइरहेको छ' भन्ने बोध राख्नुहोस्। जब कसैलाई केही सहयोग गर्नुहुन्छ वा कुनै वस्तु साझा गर्नुहुन्छ, तब यो सम्झनुहोस् कि तपाईंले बाहिर केही दिइरहनुभएको छैन, बरु आफ्नो आन्तरिक पूर्णतालाई नै व्यक्त गरिरहनुभएको छ। आफूभित्रको त्यो शाश्वत चैतन्यलाई नै आजको 'दान' को स्रोत बनाउनुहोस्।