Sutra 3.3
अनुवाद — कलादीनां तत्त्वानाम् अविवेको माया
कला आदि तत्त्वहरूको अविवेक नै माया हो।
अर्थ
यस सूत्रमा 'माया' को स्वरूपलाई स्पष्ट पारिएको छ। यहाँ माया भनेको कुनै बाहिरी भ्रम वा असत्य वस्तु होइन, बरु यो आत्माको आफ्नै स्वरूपलाई बिर्सने प्रक्रिया हो। जब साधकले आफूलाई सीमित कला (क्रियाशक्ति), विद्या (ज्ञानशक्ति), राग (इच्छाशक्ति), काल (समय) र नियतिको घेराभित्र सीमित ठान्छ, तब ऊ आफ्नो व्यापक र पूर्ण शिवत्वबाट विमुख हुन्छ।
यी तत्त्वहरू आफैमा खराब होइनन्, तर जब हामी यिनैलाई 'म' वा 'आफ्नो' भनेर भ्रममा पर्छौं, तब वास्तविक आत्म-स्वरूपको बोध ओझेलमा पर्छ। यो 'अविवेक' भनेको भेदको दृष्टि हो, जहाँ एकै परम चेतना अनेकतामा विभाजित भएको देखिन्छ। यसरी, सीमितताको अनुभव नै मायाको मूल आधार हो।
चिन्तन
आज दिनभरि तपाईंले गर्ने हरेक कार्यमा यो सोच्नुहोस् कि के म यो कार्य 'सीमित व्यक्ति' को रूपमा गरिरहेको छु, वा यो कार्य मेरो भित्र रहेको 'पूर्ण चेतना' को अभिव्यक्ति हो? जब तपाईंलाई कुनै कुराको अभाव महसुस हुन्छ वा कुनै कुराले तपाईंलाई बाँधेको जस्तो लाग्छ, तब एक क्षण रोकिनुहोस् र आफैलाई सोध्नुहोस्: "के यो मेरो वास्तविक स्वरूप हो, वा म केवल यी सीमित तत्त्वहरूको जालमा अल्झिरहेको छु?" आफ्नो चेतनालाई यी सीमित घेराहरूभन्दा माथि उठाएर हेर्ने प्रयास गर्नुहोस्।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.