Sutra 3.32
अनुवाद
तत्-प्रवृत्तावप्यनिरासः संवेत्तृ भावात्
त्यस (आन्तरिक अवस्था वा समाधि) को प्रवृत्तिमा पनि (बाह्य जगतको) निरास नहुनु नै संवेत्ता (ज्ञाता) को भाव हो।
अर्थ
यस सूत्रले साधकको उच्च अवस्थालाई इंगित गर्दछ। जब साधक आफ्नो चेतनाको गहिराइमा वा समाधिमा हुन्छ, तब बाह्य जगत वा व्यवहारिक जीवनका क्रियाकलापहरू बन्द हुँदैनन्। अज्ञानी मानिसले समाधि र संसारलाई अलग ठान्दछ, तर पूर्ण योगीका लागि समाधि भनेको कुनै विशेष स्थानमा बस्नु होइन, बरु जुनसुकै अवस्थामा पनि 'म' (शुद्ध चेतना) को बोध कायम राख्नु हो।
यहाँ 'अनिरास' को अर्थ हो—अस्वीकार नगर्नु। बाह्य जगतका वस्तु वा घटनाहरूलाई त्याग्नु वा तिनबाट भाग्नु आवश्यक छैन। जब साधकले आफ्नो मूल स्वरूप (संवेत्ता) लाई चिन्न थाल्छ, तब उसले बुझ्छ कि सबै अनुभवहरू उसैको चेतनाको विस्तार हुन्। त्यसैले, संसारको अनुभव हुँदाहुँदै पनि उसको आन्तरिक स्थिरता भंग हुँदैन।
चिन्तन
आज दिनभरि काम गर्दा वा मानिसहरूसँग बोल्दा यो कुरामा ध्यान दिनुहोस् कि तपाईँका क्रियाकलापहरू एउटा 'पर्दा' जस्तै हुन्, जसको पछाडि तपाईँको शुद्ध साक्षी भाव सधैं स्थिर छ। कुनै पनि बाह्य घटनाले तपाईँको भित्री शान्तिलाई विचलित गराउन खोज्यो भने, आफूलाई सम्झाउनुहोस् कि 'म' त्यो घटनालाई अनुभव गर्ने ज्ञाता हुँ, घटना आफैं होइन। यो बोधले तपाईँलाई कर्मको बिचमा पनि मुक्तिको अनुभव गराउनेछ।
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.