← Shiva Sutras
Tritiya Unmesa — Anavopaya

Sutra 3.7

मोह जयानन्ताभोगात् सहज विद्या जयः

Translation — मोह जयानन्ताभोगात् सहज विद्या जयः (Moha jayānantābhogāt sahaja vidyā jayaḥ)

मोह (अज्ञान) माथि विजय प्राप्त गरेपछि अनन्त चेतनाको विस्तार हुन्छ, जसबाट सहज विद्या (आत्म-ज्ञान) को सिद्धि हुन्छ।

Meaning — मोह जयानन्ताभोगात् सहज विद्या जयः

जब साधकले आफ्नो सीमित अहङ्कार र त्यसबाट उत्पन्न हुने भ्रम (मोह) माथि विजय प्राप्त गर्दछ, तब उसको चेतनाको दायरा असीमित रूपमा फैलिन थाल्छ। यो अवस्थामा साधकले आफूलाई सीमित शरीर वा मनको घेराभन्दा बाहिर अनुभव गर्दछ। यो अनन्त विस्तार नै शिवको स्वरूप हो, जहाँ कुनै पनि प्रकारको द्वैत वा भेद बाँकी रहँदैन।

यस अनन्त विस्तारको अनुभवले 'सहज विद्या' लाई जागृत गर्दछ। यो कुनै बाह्य पुस्तकबाट सिकिने ज्ञान होइन, बरु साधकको आफ्नै स्वभावमा स्थित हुने स्वतःस्फूर्त बोध हो। जब अज्ञानको पर्दा हट्छ, तब साधकले संसारलाई शिवकै क्रीडाको रूपमा देख्न थाल्छ। यो ज्ञान स्थायी हुन्छ र यसले साधकलाई सधैं आफ्नो वास्तविक स्वरूपमा स्थिर राख्दछ।

Contemplation — मोह जयानन्ताभोगात् सहज विद्या जयः

आजको दिनभरि, जब तपाईंलाई कुनै कुराले अलमल्याउँछ वा 'म' र 'मेरो' भन्ने भावनाले घेर्छ, तब केही क्षणका लागि रोकिनुहोस्। यो सोच्नुहोस् कि यो मोह वा भ्रम मेरो वास्तविक स्वरूप होइन। कल्पना गर्नुहोस् कि तपाईंको चेतना एउटा सानो थोपाबाट महासागरमा परिणत भइरहेको छ। कुनै पनि सानो समस्यामा अल्झिनुको सट्टा, आफ्नो चेतनालाई अनन्त आकाशतर्फ फैलाउने प्रयास गर्नुहोस्। केही क्षणको लागि सबै विचारहरूलाई छोडिदिनुहोस् र आफूभित्रै रहेको त्यो सहज, शान्त र पूर्ण बोधलाई महसुस गर्नुहोस्।

A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.

Does this reading ring true?
Get your free birth chart → Sign in and the readings shift to your own placements.

Go deeper