Sutra 3.9
Translation
नर्तक आत्मा (Nartaka ātmā) नर्तक (नृत्य गर्ने कलाकार) नै आत्मा हो।
Meaning
यस सूत्रले साधकलाई आफ्नो अस्तित्वको गहिराइमा लुकेको 'द्रष्टा' को स्वरूप बुझाउँछ। जसरी एक नर्तकले रङ्गमञ्चमा विभिन्न पात्र र भावहरूको अभिनय गर्छ, तर उनी स्वयं ती पात्रहरूभन्दा भिन्न र स्वतन्त्र रहन्छन्, त्यसरी नै यो आत्माले संसारको यो विशाल रङ्गमञ्चमा अनगिन्ती अनुभवहरू गरिरहेको छ।
साधारणतया हामी आफूलाई शरीर, मन वा हाम्रा भूमिकामा सीमित ठान्छौँ। तर, वास्तवमा आत्मा त्यो नर्तक हो जसले यी सबै भूमिका धारण गरेको छ। जब साधकले यो बोध गर्छ कि ऊ आफैँ यो सृष्टिको खेलको कर्ता र नर्तक हो, तब उनी सांसारिक उतार-चढावबाट मुक्त हुन्छन्। यो सूत्रले साधकलाई आफ्नो चेतनालाई सीमितताबाट मुक्त गरी 'शुद्ध कर्ता' को रूपमा स्थापित गर्न आह्वान गर्दछ।
Contemplation
आज दिनभरि तपाईं जे जति काम गर्नुहुन्छ, त्यसलाई एउटा नाटकको मञ्चमा भइरहेको अभिनयको रूपमा हेर्नुहोस्। मान्नुहोस् कि तपाईंको शरीर र मन एक नर्तकका औजार हुन्, तर तपाईं स्वयं त्यो नर्तक हुनुहुन्छ जसले यी सबै गतिविधिहरूलाई साक्षी भावले हेरिरहेको छ। कुनै पनि घटनाले तपाईंलाई विचलित पार्न खोज्दा आफैँलाई सम्झाउनुहोस्: 'म यो अभिनय गर्ने नर्तक हुँ, म यो अभिनय मात्र होइन।'
A contemplative reading in the spirit of the Kashmir Shaivism (Trika / non-dual Tantra) tradition — an aid to reflection, not a substitute for a living teacher or the classical commentaries.